Aspekty formalno-prawne błędnego cięcia koron drzew

wydany w Dodatek specjalny – 2017-11
  DRUKUJ

Powszechnie znana paremia prawnicza, wywodząca się z prawa rzymskiego, głosi Ignorantia iuris nocet - Nieznajomość prawa szkodzi. Autorzy dodaliby, iż nie tylko sprawcom, lecz przede wszystkim… drzewom.

Ten artykuł jest dostępny dla wszystkich.

Ustawodawca w przedmiocie ochrony prawnej zieleni wysokiej unormował w ustawie o ochronie przyrody (dalej u.o.p.) zagadnienia dotyczące:

  • (nie tylko) zezwoleń na usunięcie drzew lub krzewów,
  • (lecz również) prawidłowości realizacji prac w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa, lub krzewu;
  • administracyjnych kar pieniężnych za zniszczenie albo uszkodzenie drzew lub krzewów.

Przedmiot ochrony prawnej

Jednak wyodrębnia pojęcia formalno-prawne, jakimi są nie tylko zniszczenie albo uszkodzenie drzewa, lecz również cyt. szkodzenie drzewom lub krzewom. Ustawodawca wymienione stany prawne wyszczególnia w następujących przepisach:

  • w przedmiocie szkodzenia drzewom lub krzewom w art. 87a ust. 1 u.o.p. o treści: Prace ziemne oraz inne prace wykonywane ręcznie, z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego lub urządzeń technicznych, wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, przeprowadza się w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.
  • w przedmiocie uszkodzenia lub zniszczenia drzewa lub krzewu w art. 87a ust. 2-5 u.o.p. o treści odpowiednio:
  • ust. 2. Prace w obrębie korony drzewa nie mogą prowadzić do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, chyba, że mają na celu:

1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych;

2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa;

3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki* drzewa.

 

            *W miejscu tym należy wyjaśnić, iż pojęcie STATYKA:

 

  1. jest błędnie utożsamiane, nie tylko przez wiele osób profesjonalnie zajmujących się diagnostyka stanu drzewa, (określaniem zagrożenia i oceną ryzyka), lecz nawet pracowników naukowych (dendrologów), z innymi jednak odrębnymi nieprawidłowościami:
  • osłabieniem wytrzymałości mechanicznej pnia albo przewodnika albo konaru (powodowanego np. ubytkiem lub ubytkami, wadami pierwotnymi drewna itp.);
  • zmniejszeniem lub utrata stabilności drzewa w podłożu (powodowanego np. zniszczeniem albo uszkodzeniem albo redukcją lub ograniczeniem sytemu korzeniowego).

 

  •    ≠   STABILNOŚĆ**   ≠   WYTRZYMAŁOŚĆ MECHANICZNA**
  • nie są synonimami!

 

2.         posiada swoją definicje:

STATYKA – to dział dynamiki zajmujący się równowagą układów sił działających na ciało [- jakim jest drzewo] pozostające w spoczynku lub [- co nie dotyczy drzew] ruchu (…).

            Nadto z powodu niechlujności, z jaka przygotowano treść analizowanej normy prawnej, gdyż trudno autorom stawiać zarzut braku podstawowej wiedzy w zakresie normowanego przedmiotu, nie dopuszczono możliwości zwiększenie wielkości redukcji korony z innej uzasadnionej przyczyny eliminującej konieczność usunięcia drzewa.

 

 

  • Ust. 3. Zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg.
  • Ust. 4. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa.
  • Ust. 5. Usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi zniszczenie drzewa.

Z mocy przywołanego (jakże kontrowersyjnego i kwestionowanego merytorycznie) art. 87a ust 2 pkt 1, ust. 4, ust. 5 u.o.p., obecnie zakres legalnych (to znaczy zgodnych z obowiązującymi przepisami) prac w obrębie korony drzewa jest ograniczony jedynie do cytowanego usuwania gałęzi. Tym samym – z powodu ewidentnego błędu ustawodawcy w budowie logicznej i semantycznej analizowanej normy prawnej – przepisy te nie dotyczą jakichkolwiek innych elementów korony, do których zaliczane są (poza gałęziami):

  • pień (w przypadku drzew jednopniowych),
  • przewodniki (w przypadku egzemplarzy wielopniowych),
  • konary,
  • pędy.

Nadto analizowane przepisy są często naruszane z powodu niezrozumienia, iż wskazane dopuszczalne wielkości redukcji nie określają wielkości realizowanego przez arborystę zabiegu, lecz odnoszą się do całego okresu rozwoju drzewa. Powoduje to konieczność każdorazowego sprawdzenia – przed podpisaniem umowy – czy wykonanie cięć jest w ogóle dopuszczalne, gdyż drzewo przed rozpoczęciem powierzanych prac może już mieć zredukowaną koronę w stopniu wykluczającym jakiekolwiek dalsze cięcia.

Trudności i wymogi dowodowe

Jak wynika wprost z treści analizowanych przepisów, usuwanie gałęzi jest dopuszczalne w większym wymiarze niż wskazane odpowiednio 30% korony w przypadku uszkodzenia drzewa lub 50% korony w razie zniszczenia drzewa, gdy jest wykonywane nie tylko w toku specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa, lecz również, gdy obejmuje cyt. usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych.

W związku z tym należy wskazać, iż udowodnienie przez organ – a także biegłego lub zespół biegłych – na podstawie czynności oględzin drzewa przeprowadzanych po wykonanych cięciach i wywiezieniu urobku rzeczywistej wielkości redukcji jego korony (wskazanej w art. 87a ust. 2, 4, 5 u.o.p.) w zakresie obejmującym:

  • usunięcie gałęzi obumarłych – nie powinno powodować istotnych wątpliwości dowodowych z powodu innego wyglądu płaszczyzny powstałego uszkodzenia pobocznicy pnia (dawniej określanego pojęciem rany), powstałej w wyniku odcinania gałęzi obumarłej albo żywej,
  • usunięcie gałęzi nadłamanych – może powodować:
  • albo istotne wątpliwości dowodowe;
  • albo wręcz brak możliwości (wymaganego) udowodnienia (precyzyjnego oszacowania) wielkości przeprowadzonej redukcji;

z powodu identycznego wyglądu płaszczyzny powstałych uszkodzeń pobocznicy pnia (dawniej tzw. rany) powstałych w wyniku odcinania gałęzi nadłamanych, ale nadal żywych albo gałęzi żywych nienadłamanych.

W związku z tym, co potwierdza wieloletnia praktyka zawodowa biegłego, nie można wykluczyć, że z silnie ciętej korony drzewa (choć jest to bardzo rzadkie), usunięto wyłącznie gałęzie obumarłe, jak też nadłamane, a nie nienadłamane.

Dlatego w toku prowadzonego postępowania dowodowego organ winien wykorzystać inne środki dowodowe, np. dowód z przesłuchania świadka/ów na temat stanu faktycznego korony drzewa bezpośrednio przed rozpoczęciem zabiegu jej cięcia. Ponadto osoby lub podmioty zainteresowane udowodnieniem ew. nieprawidłowości w analizowanym zakresie powinny wykonać fotograficzną dokumentację dowodową, obrazującą stan (np. brak złamań) usuwanych elementów korony (w tym gałęzi) lub dowodową dokumentację filmową cyt. prac wykonywanych w obrębie korony drzewa lub pędów krzewu.

Przypomnieć również należy, że art. 7a §1 k.p.a. stanowi, iż: jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku [np. uiszczenia administracyjnej kary pieniężnej] bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie pozostają wątpliwość, co do treści normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba że sprzeciwiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ.

Administracyjna kara pieniężna

Wójt, burmistrz albo prezydent miasta działając w trybie określonym w art. 88 ust. 1 u.o.p. wymierza administracyjną karę pieniężną za:

pkt 3)  zniszczenie drzewa lub krzewu,

pkt 4)  uszkodzenie drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa.

Analiza treści przepisów u.o.p. pozwala na sformułowanie wniosku, iż ustawodawca (zapewne w wyniku niechlujstwa – stąd tak liczna krytyka treści ostatniej zmiany u.o.p.) nie wprowadził możliwości nałożenia administracyjnej kary pieniężnej za wykonywane w obrębie korzeni, pnia lub korony drzewa lub w obrębie korzeni lub pędów krzewu, nie tylko prac ziemnych, lecz również innych prac (w tym cięcia koron drzew), prowadzonych:

  • ręcznie,
  • z wykorzystaniem sprzętu mechanicznego [np. pilarki mechanicznej],
  • urządzeń technicznych [np. piły teleskopowej lub ogrodowej do gałęzi lub kaburowej],

gdy są one prowadzone wbrew ustanowionemu obowiązkowi cyt. przeprowadzania ich w sposób najmniej szkodzący drzewom lub krzewom.

Należy jednak przypomnieć, iż z mocy:

  • art. 89 ust. 7 u.o.p.: W przypadku usunięcia albo zniszczenia drzewa lub krzewu, albo uszkodzenia drzewa w okolicznościach uzasadnionych stanem wyższej konieczności, nie wymierza się administracyjnej kary pieniężnej,
  • art. 89 ust. 10 u.o.p.: Nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat.

Prawodawca w art. 88 ust. 4 u.o.p. wskazał na celowość odroczenia, na okres 5 lat, terminu płatności administracyjnej kary pieniężnej wymierzonej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., jeżeli stopień zniszczenia drzewa lub krzewu nie wyklucza zachowania jego żywotności. Jednak w omawianym przypadku z mocy art. 88 ust. 5 u.o.p. cyt. odroczenie terminu płatności kar wymierzonych za zniszczenie korony drzewa dotyczy 70% wysokości kary.

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej

Wysokość administracyjnej kary pieniężnej w przypadku zniszczenia lub uszkodzenia korony normują poniższe przepisy:

            Art. 89 ust. 1 u.o.p. mocą którego cyt. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1–3, [to jest w przypadku udowodnienia zarzutu zniszczenia drzewa – przyp. wł.] 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

            Natomiast mocą art. 89 ust. 2 u.o.p. cyt. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, [to jest w przypadku udowodnienia zarzutu uszkodzenia drzewa spowodowane wykonywaniem prac w obrębie korony drzewa – przyp. wł.], ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6.

Z mocy art. 89 ust. 11 u.o.p. cyt. Organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, o której mowa w ust. 1 lub 2, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku.

 

Jarema Andrzej Rabiński, Jagoda Nowak

Ten artykuł jest dostępny dla wszystkich

Z prenumeratą cyfrową lub papierową uzyskasz
bezpłatny dostęp do wszystkich treści.

Sprawdź ofertę prenumeraty

Zaloguj się  |  Prenumerujesz? – otrzymaj dostęp

Reklama

comments powered by Disqus